skip to main content
 

Γεωργική Ανάπτυξη Οροπέδου Λασιθίου - Περιβάλλον

     Το όλο θέμα της ανάπτυξης του Οροπεδίου Λασιθίου (ΟΛ) έχει απασχολήσει κατά καιρούς πολλούς φορείς και έχει συζητηθεί από διάφορους συλλόγους και πρόσωπα που προτείνουν διάφορες δράσεις για επίλυση προβλημάτων των κατοίκων του ΟΛ. Οι προτάσεις αυτές θεωρούνται αποσπασματικές και νομίζω ότι απουσιάζει το στοιχείο της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης. Μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του ζητήματος περιφερειακής ανάπτυξης της Κρήτης επιχειρείται με την έγκριση του ‘Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της Περιφέρειας της Κρήτης' (ΦΕΚ 1486. 10.10.2003). Στο Σχέδιο αυτό βρίσκει κανείς θεσμικά μέτρα που καλύπτουν εν μέρει την ανάπτυξη των ορεινών περιοχών της Κρήτης και επομένως και του ΟΛ. Από το σχέδιο αυτό θα μπορούσε να αντλήσει κανείς τις βασικές αρχές και τη μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθήσει για να κατατεθεί μια ρεαλιστική πρόταση μέσα στα πλαίσια των προκλήσεων του 21ου αιώνα (έντονη ανταγωνιστικότητα στην παγκοσμιοποιημένη γεωργία, ανάγκη για περιβαλλοντική φροντίδα, ασφάλεια για τον παραγωγό και καταναλωτή κ.λπ.), ώστε να προτείνει καινοτόμες δράσεις αντί μέτρα κλασικού τύπου.

Μέσα στα πλαίσια της ιδέας για τη λειτουργία του ‘Πανεπιστημίου των Ορέων' και με τη σύσταση ενός καταστατικού, ο υποφαινόμενος προτείνει σε α' φάση να ορισθεί μια επιτροπή-ομάδα για τον χώρο της Γεωργίας. Η επιτροπή-ομάδα αυτή, υποθέτω, θα έχει να ασχοληθεί με τη σύνταξη μιας πρότασης-προμελέτης όπου θα αναφέρονται οι επιθυμητοί στόχοι του προγράμματος. Αντικείμενο της ομάδος πιστεύω είναι να εντοπισθούν πηγές για χρηματοδότηση (π.χ. Καμπάνειο κληροδότημα, Κοινοτικά ή Εθνικά προγράμματα κ.λπ.) που υποστηρίζουν τέτοιες δράσεις. Η υποβολή μιας τέτοιας πρότασης και η έγκρισή της θα επιτρέψει τη σύνταξη μιας μελέτης σκοπιμότητας (‘feasibility study') που μπορεί να γίνει σε μια β' φάση και μπορεί να ανατεθεί σε ομάδα εργασίας με την κατάλληλη σύνθεση από ειδικούς επιστήμονες, που θα προτείνουν την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αειφόρου γεωργικής ανάπτυξης του ΟΛ. Με τη μελέτη σκοπιμότητας θα καθορισθούν οι στόχοι του προγράμματος, θα μελετηθούν οι συνθήκες της συμβατικής γεωργίας που εφαρμόζεται στο ΟΛ, θα εντοπισθούν οι παράγοντες που ευθύνονται για την υποβάθμιση της περιοχής, θα αναζητηθούν τυχόν συγκριτικά πλεονεκτήματα που παρουσιάζει το αγροοικοσύστημα του ΟΛ και θα προταθούν μέτρα για συγκεκριμένες καινοτόμες δράσεις.

Σε μια γ' φάση (‘implementation phase') η επιτροπή θα επιδιώξει την υλοποίηση των επιμέρους δράσεων υπό μορφή πιλοτικών προγραμμάτων (‘case studies'),που ύστερα από προκήρυξη μπορούν να ανατεθούν σε αναπτυξιακούς φορείς όπως γίνεται για άλλα δημόσια έργα.

Ενδεικτικά, αναφέρω παρακάτω πιθανούς τίτλους των έργων των τριών φάσεων και κάποιες προτάσεις με τα περιεχόμενα των δράσεων για κάθε φάση.

Φάση Ι (‘orientation phase')

Τίτλος: Σε αναζήτηση ενός ανταγωνιστικού μοντέλου ‘Βιώσιμης Aγροτικής Ανάπτυξης' του Οροπεδίου Λασιθίου

 

Προτεινόμενα αντικείμενα για εξέταση της συνάντησης:

  • Πρόσκληση προσώπων (ειδικών επιστημόνων, πολιτικών κ.λπ.) που επιθυμούν να λάβουν μέρος σε μια τέτοια προσπάθεια.
  • Ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων με διάφορους τρόπους (οργάνωση ημερίδων, ΜΜΕ, ιστοσελίδα κ.λπ.).
  • Σύσταση Επιτροπής για αναζήτηση του σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης του Οροπεδίου Λασιθίου (ΟΛ).
  • Καθορισμός προτεραιοτήτων και φάσεων που θα ακολουθήσει το πρόγραμμα.
  • Καθορισμός στόχων της αναγνωριστικής αυτής φάσης.
  • Αναζήτηση φορέων και προσώπων που είναι δυνατόν να συμβάλλουν οικονομικά.

Επιθυμητός στόχος: Nα διατυπωθεί μια ρεαλιστική πρόταση μέσα στo πλαίσιo των προκλήσεων του 21ου αιώνα (έντονη ανταγωνιστικότητα σε μια παγκοσμιοποιημένη γεωργία, ανάγκη για περιβαλλοντική φροντίδα, ασφάλεια για τον παραγωγό και τον καταναλωτή κ.λ.π.) με απώτερο στόχο την αναζωογόνηση της τοπικής κοινωνίας και τη δημιουργία προϋποθέσεων επιστροφής του νεαρού πληθυσμού, ο οποίος θα κληθεί να εφαρμόσει τις καινοτόμες δράσεις ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Φάση ΙΙ (‘feasibility study')

Τίτλος: Μελέτη σκοπιμότητας εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αειφόρου γεωργικής ανάπτυξης του οροπεδίου Λασιθίου

Στόχοι:

1.      Η μετατροπή της συμβατικής (εντατικής ή εκτατικής) γεωργίας σε συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης ή βιολογικής γεωργίας, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν.

2.      Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας με παραγωγή ανταγωνιστικών επωνύμων γεωργικών προϊόντων άριστης ποιότητας.

3.      Προτάσεις για προώθηση έργων υποδομής που θα διευκολύνουν την υλοποίηση των καινοτόμων δράσεων.

4.      Η προώθηση της απασχόλησης με αναπτυξιακά έργα.

 

Ειδικότερα, τα αντικείμενα της μελέτης σκοπιμότητας είναι τα ακόλουθα:

  1. Καθορισμός στόχων ενός Ολοκληρωμένου Προγράμματος Αειφόρου Γεωργικής Ανάπτυξης (ΟΠΑΓΑ) για την παραγωγή ανταγωνιστικών επωνύμων γεωργικών προϊόντων άριστης ποιότητας και πιστοποιημένης παραγωγής με το λογότυπο ‘Προϊόντα Οροπεδίου Λασιθίου'.
  2. Προτάσεις για έργα υποδομής που θα υποστηρίζουν τις δράσεις για την υλοποίηση των στόχων του ΟΠΑΓΑ (ενδεικτικά αναφέρονται ο αναδασμός, η επέκταση αρδευτικού δικτύου κ.λπ.).
  3. Ιεράρχηση των υπό προώθηση γεωργικών προϊόντων κατά προτεραιότητα (ενδεικτικά αναφέρονται η πατάτα, τα όψιμα κηπευτικά, διάφορα οπωροφόρα, γαλακτοκομικά προϊόντα κ.λπ.) και καθορισμός κατάλληλων ζωνών καλλιεργειών.
  4. Διεύρυνση της απασχόλησης με:
  • τη σύσταση φορέων παραγωγών (συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών κ.λπ.) που θα συμμετέχουν στη διαχείριση όλων των φάσεων της παραγωγικής διαδικασίας (π.χ. καλλιέργεια, συγκομιδή, συσκευασία, συντήρηση και εμπορία κ.λπ.), ώστε να απολαμβάνουν την προστιθέμενη αξία των πιστοποιημένων προϊόντων άριστης ποιότητας και
  • την προώθηση νέας γενιάς τροφίμων και την ενίσχυση του αγροτουρισμού.

 

Κατά τη γνώμη του υποφαινόμενου, η μεθοδολογία στη μελέτη σκοπιμότητας θα πρέπει να ακολουθήσει τις ακόλουθες φάσεις:

Ι. Αναγνώριση του προβλήματος à

ΙΙ. Ανάλυση του προβλήματοςà

ΙΙΙ. Προτάσεις για μέτρα-στρατηγικές

 

Στην ανάλυση πρέπει να εξετασθούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που παρουσιάζει το υπάρχον σύστημα συμβατικής γεωργίας. Ειδικότερα, θα μελετηθούν οι εισροές και εκροές του αγροοικοσυστήματος, καθώς και η αποδοτικότητα κάθε καλλιέργειας, ενώ θα εντοπισθούν οι περιοριστικοί παράγοντες που ευθύνονται για την υποβάθμιση του γεωργικού τομέα, το μειωμένο εισόδημα και τη μετακίνηση του νεαρού πληθυσμού προς τις παράκτιες περιοχές του Ν. Ηρακλείου κ.α. Στην ανάλυση πρέπει να μελετηθούν και τυχόν ευνοϊκές συγκυρίες (περιβαλλοντικές, οικονομικές, πολιτισμικές κ.ά.)[1] που υπάρχουν λόγω της γεωγραφικής θέσης, τοπογραφίας και τουριστικής ανάπτυξης της Κρήτης. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για να προταθούν καινοτόμες δράσεις για εφαρμογή του συστήματος ολοκληρωμένης διαχείρισης της παραγωγής και όπου είναι δυνατόν, βιολογικής καλλιέργειας. Τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για προτάσεις προσαρμογής της συμβατικής (εντατικής ή εκτατικής) γεωργίας σε συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης ή βιολογικής γεωργίας.

 

 

Φάση ΙΙΙ (‘implementation phase')

Τίτλος: Η εφαρμογή καινοτόμων δράσεων για την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αειφόρου γεωργικής ανάπτυξης στο οροπέδιο Λασιθίου για την παραγωγή ανταγωνιστικών επωνύμων γεωργικών προϊόντων άριστης ποιότητας και υψηλής διατροφικής αξίας

Α. Έργα υποδομής

Προώθηση των προγραμμάτων αναδασμού και λήψη απαγορευτικών μέτρων για την κατάτμηση της γης που θα προέλθει από τον αναδασμό.

Επέκταση του αρδευτικού δικτύου σε νέες ζώνες που προσφέρονται για ορισμένες προωθούμενες καλλιέργειες.

Σχεδιασμός και αξιοποίηση του αιολικού δυναμικού του οροπεδίου Λασιθίου, με παράλληλη διατήρηση των παραδοσιακών μύλων.

Σχεδιασμός και δημιουργία υποδομών αγροτουρισμού.

 

Β. Προτάσεις σχετικά με τον πρωτογενή τομέα

Ενδεικτικά, αναφέρονται οι παρακάτω επιμέρους δράσεις της φάσης ΙΙΙ:

1. Προσαρμογή της συμβατικής γεωργίας σε συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης της παραγωγής.

2. Προσαρμογή της συμβατικής γεωργίας σε συστήματα αειφορικής γεωργίας για παραγωγή βιολογικών προϊόντων (όπου προσφέρονται οι συνθήκες).

3. Η εξειδίκευση της παραγωγής πατάτας με ποικιλίες για διάφορες χρήσεις (π.χ. σποροπαραγωγή, βιομηχανική πατάτα (potato chips) - οικιακή χρήση (βράσιμο, τηγάνισμα κ.λπ.).

4. Προώθηση παραδοσιακών φυτικών προϊόντων μεσογειακής διατροφής και νέας γενιάς τροφίμων:

Η παραγωγή λαχανικών υψηλής διατροφικής αξίας (λειτουργικά τρόφιμα), π.χ. φασόλια, σαλατικά (λάχανα, μαρούλια, ρόκα), μπρόκολο, κουνουπίδια, και προώθηση στην αγορά με κατάλληλη μέθοδο συντήρησης (π.χ. συντήρηση με ελεγχόμενη ατμόσφαιρα, τροποποιημένη ατμόσφαιρα, κατάψυξη) και συσκευασίας.

Παραδοσικά φυτά μεσογειακής διατροφής και νέα φυτικά είδη με υψηλή διατροφική αξία, όπως αρωματικών (π.χ. δίκταμο) και άλλων άγριων φυτών (σταμναγκάθι, ασκολύμπρος κ.λπ.) που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως λειτουργικά τρόφιμα.

 

Οι έτοιμες σαλάτες (freshly-cut fruits and vegetables) και τα αρτίβλαστα (seed sprouts) αποτελούν μια νέα κατηγορία τροφίμων υψηλής διατροφικής αξίας με μεγάλη ζήτηση στις ξενοδοχειακές μονάδες της Κρήτης από τους ξένους τουρίστες. Το οροπεδίο Λασιθίου, που διαθέτει άριστο περιβάλλον, θα μπορούσε να ενταχθεί σε μια προσπάθεια παραγωγής πρώτης ύλης που σε συνδυασμό με παραδοσιακά φυτά μεσογειακής διατροφής θα μπορούσε να τροφοδοτεί βιοτεχνίες παρασκευής τέτοιων προϊόντων.

Γ. Προτάσεις σχετικά με τον δευτερογενή τομέα της συντήρησης, μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων

Δημιουργία σύγχρονων μονάδων συντήρησης και συσκευασίας γεωρικών προϊόντων, π.χ. για τη συντήρηση πατάτας, μήλων και αχλαδιών κ.λπ., με ελεγχόμενη ή τροποποιημενη ατμόσφαιρα.

 

 

ΣΧΕΔΙΟ Αγροτικης ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΡΟΠΕΔΙΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Ευάγγελος Μ. Σφακιωτάκης

            Όπως σε όλη την αγροτική ύπαιθρο της χώρας, στο Οροπέδιο Λασιθίου παρατηρείται μια συνεχής μετακίνηση του πληθυσμού στα πλησιέστερα, αλλά και απομακρυσμένα, μεγάλα αστικά κέντρα, προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών εργασίας, υψηλότερου εισοδήματος και καλύτερης διαβίωσης. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα την αποψίλωση του πληθυσμού και κυρίως των νέων, με όλες τις δυσμενείς συνέπειες που αυτή επιφέρει. Για να σταματήσει η μετακίνηση αυτή ή/και να αντιστραφεί, είναι απαραίτητη η λήψη μέτρων σε όλους τους τομείς δραστηριότητας στην περιοχή.

            Το σχέδιο τούτο περιορίζεται στον πρωτογενή τομέα-γεωργία, κτηνοτροφία και δασοκομία, κατά σειρά προτεραιότητας, λόγω γνωστικού αντικειμένου των συντακτών και μόνο επιφανειακά σε άλλους τομείς.

            Είναι ευνόητο ότι για την πρόταση συγκεκριμένων μέτρων είναι απαραίτητη η εμπεριστατωμένη έρευνα και λεπτομερής ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης στην περιοχή, για τον προσδιορισμό των αδυναμιών και επομένως την επιλογή και προτεραιότητα των μέτρων αντιμετώπισής τους. 

            Στην παρούσα φάση και βάσει προηγούμενης εμπειρίας σε άλλες περιοχές της χώρας, προτείνονται, ενδεικτικά, μέτρα κατά σειρά προτεραιότητας, τα οποία αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό και τη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, την ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας από τις γνωστές παρενέργειες των σημερινών συμβατικών συστημάτων παραγωγής.

 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ  ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ

 

  • Αντικατάσταση των σημερινών συμβατικών συστημάτων γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής με ολοκληρωμένα και πιστοποίηση όλων των παραγόμενων προϊόντων. Αξίζει να αναφερθεί η επισήμανση του Οργανισμού Πιστοποίησης και Ελέγχου Γεωργικών Προϊόντων (ΟΠΕΓΕΠ) "Agrocert" ότι η ολοκληρωμένη αγροτική παραγωγή αποτελεί μια ρεαλιστική εναλλακτική λύση έναντι της συμβατικής παραγωγής. Ικανοποιεί τις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας που σχετίζονται με την παραγωγή τροφίμων, δηλαδή είναι περιβαλλοντικά ήπια και βιώσιμη, εξασφαλίζει ασφάλεια και ποιότητα των προϊόντων, ικανοποιεί τους καταναλωτές και τη συνακόλουθη οικονομική επιτυχία της αγροτικής εκμετάλλευσης, προστατεύει την υγεία των εργαζομένων στην επιχείρηση και εξασφαλίζει τη διαθεσιμότητα πιστοποιημένων αγροτικών προϊόντων.
  • Υιοθέτηση συστημάτων βιολογικής παραγωγής σε όλες τις καλλιέργειες στις οποίες το επιτρέπει η διαθέσιμη τεχνολογία και τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, καθώς και πιστοποίηση των παραγόμενων προϊόντων. Σημειώνεται ότι τελευταία παρατηρείται σταθερή αύξηση της κατανάλωσης πιστοποιημένων προϊόντων ολοκληρωμένης και βιολογικής παραγωγής. Για το σύστημα παραγωγής των τελευταίων ισχύον όλες οι θετικές επισημάνσεις του ΟΠΕΓΕΠ που ισχύουν και για τα πιστοποιημένα προϊόντα ολοκληρωμένης παραγωγής, γεγονός που εγγυάται την εύκολη διάθεση και των δύο σε ικανοποιητικές τιμές.
  • Επανεξέταση της δυνατότητας παραγωγής πιστοποιημένου πατατόσπορου.
  • Αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των δασικών πόρων της περιοχής, π.χ. αναδασώσεις με κατάλληλα είδη φυτικών ειδών.
  • Αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των δασικών και άλλων βοσκοτόπων.
  • Εξέταση της δυνατότητας αντικατάστασης τυχόν οικονομικά οριακών καλλιεργειών με άλλες πλέον προσοδοφόρες, π.χ. καλλιέργεια «ευγενών» ποικιλιών αμπέλου για παραγωγή κρασιού υψηλής αξίας. Το κλίμα της περιοχής συνηγορεί υπέρ της δυνατότητας αυτής.
  • Εκμετάλλευση τυχόν αρωματικών ή θεραπευτικών (αυτοφυών ή καλλιεργούμενων) ενδημικών ειδών φυτών. 
  • Τυποποίηση επεξεργασμένων - μεταποιημένων πιστοποιημένων τοπικών γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων για διευκόλυνση της διάθεσής τους σε ικανοποιητικές τιμές.
  • Διαφήμιση όλων των παραπάνω δραστηριοτήτων και του ιδιαίτερου κλίματος της περιοχής με σκοπό την προσέλκυση επισκεπτών και ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού (οικοτουρισμού, αγροτουρισμού).
  • Δημιουργία οργανώσεων (συνεταιρισμών, εταιρειών) για την ομαδική προμήθεια των αναγκαίων υλικών και μέσων παραγωγής και καταναλωτικών αγαθών και εμπορία των παραγομένων προϊόντων.

 

Οι τρεις πρώτες προτάσεις θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας, με σχετικά σύντομη περίοδο υλοποίησης αν υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις (βλ. παρακάτω:  κατάλληλα άτομα, στήριξη παραγωγών και φορέων, χρηματοδότηση κ.λπ.).

 

 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ

  • Ίδρυση σχολών εκμάθησης παραδοσιακών τοπικών επαγγελμάτων (π.χ. γεωργικής μηχανολογίας, υφαντικής, ραπτικής, οικοκυρικής - κονσερβοποιίας, παρασκευή γλυκών κουταλιού κ.λπ.), με σκοπό την ενίσχυση του εισοδήματος των κατοίκων και τη διατήρηση της τοπικής παράδοσης   Η πρόταση αυτή θεωρείται άμεσης προτεραιότητας ως σχετιζόμενη με το Καμπάνειο Κληροδότημα.
  • Δημιουργία αιολικού πάρκου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η επικράτηση ευνοϊκών ανέμων συνηγορεί υπέρ της πρότασης αυτής (μαρτυρία ο αριθμός των ανεμόμυλων για άντληση νερού άρδευσης στο οροπέδιο Λασιθίου).
  • Ίδρυση δημοτικής συγκοινωνίας για τη διευκόλυνση της μετακίνησης των κατοίκων (μαθητών και άλλων) εντός της περιοχής, εφόσον δεν υπάρχει ήδη.

 

Είναι κατανοητό ότι η υλοποίηση των παραπάνω προτάσεων μπορεί να γίνει μόνο σταδιακά και υπό τις παρακάτω προϋποθέσεις:

  • Ύπαρξη κατοίκων κατάλληλης ηλικίας στην περιοχή και εξασφάλιση της κατανόησης και συνεργασίας τους.
  • Εξασφάλιση της συνεργασίας ειδικών επιστημόνων με την απαραίτητη πείρα, που θα συντονίσουν και επιβλέψουν τις διάφορες φάσεις υλοποίησης.
  • Εξασφάλιση των αναγκαίων πιστώσεων για την κάλυψη των δαπανών υλοποίησης. Η εξασφάλιση των πιστώσεων αυτών είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί από διάφορα προγράμματα Εθνικά και Ευρωπαϊκά που βρίσκονται σήμερα, ή θα βρίσκονται στο μέλλον, σε εξέλιξη. Προφανής είναι η ανάγκη αναζήτησης κατάλληλων ατόμων και φορέων για τη σύνταξη και υποβολή αντιστοίχως των προτάσεων για χρηματοδότηση.

 

ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΕΣ

  • Γεώργιος Εμμ. Χανιωτάκης, Γεωπόνος-Εντομολόγος, τ. Δ/ντής Ερευνών Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. "Δημόκριτος".

 

  • Αριστείδης .Π. Οικονομόπουλος, Εντομολόγος, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης.

 

  • Ευάγγελος Μ. Σφακιωτάκης, Ομότιμος Καθηγητής Δενδροκομίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 

 


[1] Στις ευνοϊκές συγκυρίες μπορεί να προστεθεί και το εκτελούμενο έργο του Αποσελέμη που γίνεται αυτή την εποχή για αξιοποίηση των νερών της λεκάνης απορροής του οροπεδίου Λασιθίου για άρδευση και ύδρευση της Β. Κρήτης. Επομένως, το προτεινόμενη έργο ΟΠΑΓΑ μπορεί να ζητηθεί να ενταχθεί στα αντισταθμιστικά οφέλη ως μέτρο στήριξης της οικονομίας των κατοίκων του οροπεδίου Λασιθίου για το εκτελούμενο έργο του Αποσελέμη.